ارائه توسط ستاد اقامه نماز
دعاهای روزانه ماه رمضان؛ زبان بندگی در مهمانی خدا
ماه رمضان، ماه نزول قرآن و ضیافت الهی، فرصتی بینظیر برای تقرب جستن به معبود است. در این ماه مبارک، علاوه بر روزه که رکن اصلی این ضیافت به شمار میرود، دعا و نیایش جایگاهی ویژه دارد و به مثابه روحی جاری در کالبد این ماه، روزهدار را به اوج بندگی میرساند. بر اساس روایت مشهور از ابن عباس، رسول گرامی اسلام (صلیاللهعلیهوآله) برای هر یک از روزهای ماه رمضان، دعایی مخصوص با مضامین بلند و پرمعنا بیان فرمودهاند که گنجینهای از معارف الهی است .
این دعاهای سیگانه، برنامهای جامع برای خودسازی و تعالی روح است. در نگاهی کلی، میتوان مضامین مشترکی را در این نیایشهای روزانه مشاهده کرد. بسیاری از این دعاها با درخواست توفیق برای عبادت خالصانه آغاز میشوند؛ آنچنان که در دعای روز اول میخوانیم: «خدایا روزهام را در این ماه، روزه روزهداران حقیقی قرار ده». این فرازها نشاندهنده آرزوی دستیابی به مرتبه والای بندگی و رهایی از سطحینگری در عبادت است.
در ادامه این مسیر، دعاهای روزهای مختلف به طهارت روح و پالایش درون از رذایل اخلاقی اشاره دارند. از خداوند خواسته میشود که بنده را از لغزشها، گناهان و بیخردی دور دارد و قلبش را از تیرگیها پاک گرداند . برای نمونه، در دعای روز سیزدهم از خداوند طلب پاکی از «دنَس و اَقذار» (آلودگیها و پلیدیها) میشود که نشاندهنده اهمیت تهذیب نفس در این ماه مبارک است.
ارتباط با قرآن کریم نیز در این دعاها پررنگ است. در ادعیه روز دوم و بیستم، توفیق قرائت آیات الهی و تدبر در آن از خداوند درخواست میشود. ماه رمضان، بهار قرآن است و این دعاها مؤمن را به بهرهگیری هرچه بیشتر از این کتاب هدایت تشویق میکند .
یکی از زیباترین ابعاد این دعاها، توجه به مسئولیتهای اجتماعی و اخلاقی است. در دعای روز هشتم، از خداوند مهرورزی به ایتام، اطعام نیازمندان و افشای سلام (سلام کردن آشکار) درخواست میشود. این فرازها نشان میدهد که عبادت در ماه رمضان، نه تنها جنبه فردی دارد، بلکه باید در بهبود روابط اجتماعی و کمک به همنوعان نیز تجلی یابد.
در نهایت، بسیاری از این نیایشها با امید به رحمت بیپایان الهی و طلب آمرزش گناهان پایان مییابد. فرازهایی چون «و اعفُ عنّی یا عافیاً عن المجرمین» (و از من درگذر، ای درگذرنده از گنهکاران) در دعای روز اول، بیانگر این حقیقت است که بنده با همه وجود به عفو و بخشش پروردگارش امید بسته است .
اهمیت دعا در ماه رمضان به حدی است که پیامبر اکرم (ص) در خطبه شعبانیه فرمودند: «دعاهای شما در این ماه مستجاب است». ماه رمضان، ماهی است که درهای رحمت خداوند گشوده میشود و حجابهای میان خالق و مخلوق برداشته میشود . امام علی (ع) نیز میفرمایند: «خداوند کلید گنجینههای رحمتش را در دستان تو قرار داده، پس هرگاه بخواهی میتوانی درهای نعمتش را با دعا بگشایی» .
دعاهای روزانه ماه رمضان، زبان بندگی را به ما میآموزند و نشان میدهند که در این ضیافت الهی، چگونه میتوان از سفره بیکران رحمت او بهرهمند شد و گامی در مسیر قرب الهی برداشت.
