ارائه توسط ستاد اقامه نماز
نقش هویتیابی نوجوان در نمازخوان شدن او
دوران نوجوانی یکی از مهمترین مراحل زندگی در شکلگیری شخصیت و باورهاست. در این دوره، نوجوان بیش از هر زمان دیگری درگیر شناخت خود میشود و به دنبال پاسخ برای این سؤال اساسی است: من کیستم؟ پاسخ به این پرسش، مسیر زندگی، رفتارها، انتخابها و حتی نگرش دینی او را شکل میدهد.
یکی از چالشهای جدی نوجوان در این سن، بحران هویت است. این بحران گاهی از رفتارهای متناقض والدین آغاز میشود. برای مثال، وقتی نوجوان به اسباببازی علاقه نشان میدهد، به او گفته میشود: «تو دیگر بزرگ شدهای، خجالت بکش!» اما همان نوجوان زمانی که میخواهد مسئولیتی جدیتر مانند پارک کردن خودرو را برعهده بگیرد، میشنود: «تو هنوز کوچک هستی.» این پیامهای دوگانه باعث میشود نوجوان در تعریف از خود دچار سردرگمی شود؛ نمیداند کودک است یا بزرگسال.
نوجوان هویت خود را از زوایای مختلف بررسی میکند. هویت ملی، هویت جنسی، هویت نژادی، هویت جغرافیایی و هویت مذهبی از مهمترین ابعاد هویت او هستند. او از خود میپرسد: آیا به ایرانی بودن خود افتخار میکنم؟ آیا از دختر یا پسر بودنم راضی هستم؟ آیا هویت مذهبی خود را پذیرفتهام؟
در میان تمام این ابعاد، هویت مذهبی جایگاه ویژهای دارد. اگر این هویت بهدرستی و در زمان مناسب شکل بگیرد، میتواند سایر ابعاد هویتی نوجوان را نیز جهتدهی کند. اما اگر هویت مذهبی ضعیف باشد، هویتهای دیگر بر آن غلبه میکنند.
برای نمونه، نوجوانی که میپرسد: «چرا باید نماز را عربی بخوانم؟ من فارسیزبان هستم»، در حقیقت هویت زبانی یا نژادی خود را بر هویت دینی مقدم دانسته است. این نشان میدهد که هویت مذهبی او هنوز به بلوغ کافی نرسیده است.
خانواده مهمترین عامل در شکلگیری هویت نوجوان است. وقتی پدر و مادر به دین، ایمان و مسلمان بودن خود افتخار میکنند، این احساس به فرزند نیز منتقل میشود. نوع صحبت کردن والدین، شیوه خطاب قرار دادن نوجوان و حتی دغدغهها و آرزوهای آنان، همگی در شکلگیری هویت فرزند تأثیرگذار هستند.
دوستان و گروه همسالان نیز نقش بسیار مهمی دارند. نوجوان ذاتاً دوستگرا و گروهگراست و بهشدت از محیط دوستان خود اثر میپذیرد. به همین دلیل، حضور در محیطهای سالم و مذهبی مانند مسجد، هیئت، جلسات دینی و جمعهای فرهنگی میتواند هویت مذهبی او را تقویت کند.
رسانهها و محیطهای اجتماعی نیز از دیگر عوامل هویتساز هستند. آنچه نوجوان در فضای مجازی، رسانهها و محیطهای اطراف خود میبیند، بهطور مستقیم بر باورهای او اثر میگذارد. حضور در محیطهای معنوی مانند زیارت، مسجد و مراسم مذهبی، هویت دینی را تقویت میکند؛ در مقابل، محیطهای ناسالم میتوانند هویت غیرمذهبی یا حتی ضد دینی را در او شکل دهند.
بنابراین، اگر والدین به دنبال تربیت نوجوانی نمازخوان و دیندار هستند، باید پیش از هر چیز روی هویت مذهبی او سرمایهگذاری کنند. نوجوانی که هویت دینی مستحکم دارد، نماز را نه از روی اجبار، بلکه از روی باور، عشق و انتخاب آگاهانه خواهد خواند.
