امام سجاد (علیهالسلام): تجسم عبادت و معنویت در محراب
در دورانى که ظلم و جور بر سر دینمداران سایه افکنده بود و محرابها با خون شهدا رنگین میشد، امام سجاد (علیهالسلام)، معروف به زینالعابدین (علیهالسلام)، همچون ستارهای درخشان، به عنوان پیشوایی متقی و وارسته، در خفا و آشکار، مشغول عبادت و نیایش بود. ایشان با نجواهای پنهان و مناجاتهای عمیق، پیامهای هدایت را به گوش کسانی که غرق در غفلت بودند و گمراه شده بودند، میرساندند.
علی بن الحسین (علیهالسلام) چنان در راه خدا کوشیدند که حضرت زینب (سلام اللهعلیها) از شدت عبادت ایشان نگران شد. از جابر بن عبدالله انصاری خواست تا با امام صحبت کند و او را به استراحت دعوت نماید. اما امام سجاد (علیهالسلام) با اشاره به عمل و عبادتهای بیامان جدشان، رسول خدا (صلی الله علیه و آله)، که با وجود بخشش الهی باز هم به عبادت مشغول بودند، بر اهمیت شکرگزاری و سپاسگزاری از خداوند تأکید کردند. گویی میخواستند به همه یادآورى کنند که قدردانِ نعمات الهی بودن، خود یک عبادت بزرگ است.
روایات فراوانی از عبادتهای بیوقفه و شبزندهداریهای امام سجاد (علیهالسلام) حکایت دارد. نقل شده که در هر شبانه روز هزار رکعت نماز میگزاردند و در سجدههای طولانی خود، ذکر و یاد خدا را تکرار میکردند. تصور کنید، چه قدرتی لازم است تا انسان بتواند چنین عبادتی را به جا آورد!
امام سجاد (علیهالسلام) با پیوند زدن محراب و میدان نبرد، نماز و شهادت، و مناجات شبانه با مناجات حسین (علیهالسلام) در کربلا، به عبادتهای خود جهت میبخشیدند و به مردم اعلام میکردند که نماز، فرار از واقعیتها نیست، بلکه ایستادن در کنار شهیدان و یادآوری راه حق است. نماز، یک فرار نیست، بلکه یک ایستادن است؛ ایستادن در کنار شهیدان و یادآوری راه درست.
آن حضرت در آستانه نماز، با خضوع و خشوع کامل وضو میگرفتند و هنگام سجده، تا دیر زمان در سجده میماندند و قطرات عرق بر بدنش جاری میشد. تربت سیدالشهداء (علیهالسلام) را همواره همراه داشتند و جز بر آن پیشانی نمینهادند. گویی خاک شهیدان، برایشان مقدسترین جای روی زمین بود.
امام سجاد (علیهالسلام) نه تنها به عبادت فردی اهمیت میدادند، بلکه به نیازمندان و مستمندان نیز رسیدگی میکردند و در خفا، به آنها کمک میرساندند. حتی نقل شده که پس از شهادت ایشان، بسیاری از خانوادههای نیازمند متوجه شدند که امدادگر ناشناس آنها، خود امام سجاد (علیهالسلام) بودهاند. چه حسِ خوبی دارد کمک به دیگران در خفا!
امام سجاد (علیهالسلام) با این رفتارهای معنوی و انسانی، الگویی برای همه مسلمانان در زمینه عبادت، اخلاق و خدمت به جامعه هستند. ایشان نشان دادند که چگونه میتوان با ایمان و عمل صالح، زندگی را به یک عبادتِ زیبا تبدیل کرد.