جایگاه دین و تربیت دینی در عصر جدید با توجه به چالش های نهفته در درون آن، از اهمیت ویژه ای برخوردار است، و پرورش حس دینی در نسلی که توان مقابله و کنار آمدن با تضادها و چالش های عصر جدید را داشته باشد مستلزم دگرگونی در روش های تربیتی و در عین حال دگرگونی در مبانی و منابع آسیب شناختی تربیت دینی است.
در دوره كودكی و نیمه نخست دوره نوجوانی اهمیت این امر بیش تر است. شركت در مراسم مذهبی از قبیل نماز جماعت، نماز جمعه، مراسم اعیاد مذهبی، مراسم سوگواری در ماه محرم، مراسم شب های قدر، جلسات دینی و. .. در پرورش عواطف دینی كودكان و نوجوانان بسیار موثر است
نماز یک ترکیب ملکوتی و معجون الهی است که در هر جزء آن رازی نهفته است وسیله ی ارتباط با خدا و راز و نیاز و اًنس و یاد پرودرگار جهان می باشد، بهترین وسیله ی تکامل و سیر و صعود و قرب به خداست، معراج مومن و ناهی از فحشا و منکر می باشد چشمه ی زلالی از نورانیت و معنویت است که هر کس در شبانه روز پنج بار در آن وارد شود از آلودگی های نفسانی پاک می شود” إِنَّ الصَّلاةَ تَنْهى عَنِ الْفَحْشاءِ وَ الْمُنْكَرِ وَ لَذِكْرُ اللَّهِ أَكْبَر» همانا نماز بازدارنده از پلیدی ها و زشتی هاست و به تحقیق یاد خدا، بزرگتر از همه چیز است.
اولین سؤالی که در ذهن انسان مطرح می شود این است که چه عاملی یا عواملی موجب جرایم اجتماعی می شود و دومین سؤال این که نماز و مسجد چگونه می تواند در کاهش جرایم اجتماعی مؤثر باشد. قرآن کریم و سنت پیامبر و اهل بیت (صلوات الله علیهم اجمعین) و هم چنین تحقیقات میدانی پاسخ این دو سؤال را به ما می دهد.
هدف از پژوهش حاضر بررسی تاثیر تعهد به اقامه نماز در کاهش میزان مصرف مواد مخدر در بین دانشجویان بوده است. به این منظور از بین دانشجویان دانشگاه 786 نفر به صورت در دسترس انتخاب شده و به سوالات پاسخ دادند. میزان مصرف مواد مخدر توسط قسمتی از پرسشنامه سیمای زندگی دانشجوئی سنجیده شده و میزان تعهد به اقامه نماز نیز در یک مقیاس اسمی از همیشه تا هرگز اندازه گیری شده است. نتایج نشان داد که 318 نفر از دانشجویان همیشه نماز می¬خوانند، 179 نفر اکثر اوقات، 109 نفر معمولا، 73 نفر گاهی اوقات، 53 نفر به ندرت و 55 نفر هرگز نماز نمی خوانند. میانگین میزان مصرف مواد مخدر به ترتیب در این 6 گروه برابر بود با 03/16، 48/16، 61/16، 70/17، 07/19 و 51/20. بنابراین دانشجویانی که هرگز نماز نمی خوانند و یا به ندرت و یا گاهی اوقات نماز می¬خوانند، میزان مصرف آنها بالاتر است. تحلیل واریانس نیز نتایج را تائید نموده و نشان داد بین میزان مصرف این شش گروه تفاوت معناداری وجود دارد
اهمیت عبادت و نماز که از مهم ترین مظاهر آن است بر مسلمانی پوشیده نیست. کثرت آیات و روایات هر مسلمانی را دربارة جایگاه و اهمیت نماز در زندگی دنیا و اثر آن در زندگی همیشگی اخروی به فکر وامیدارد. اما جدای از اهمیت به ذات نماز، آیا در دیگر ابعاد زندگی انسان هم اثرگذار است.
خداوند برای پرورش شخصیت انسان ها دستوراتی بکار گرفته و اعمالی را واجب ساخته است که نماز یکی از این واجبات است، نماز زیباترین شکل بندگی و عبودیت است علاوه بر آیات و روایات بسیاری که درباره ی نماز وجود دارد رفتار انبیاء و اولیاء نیز دلیل بر اهمیت و جایگاه ویژه ی نماز دارد.
نماز، برترین سلوک معنوی روح و جان آدمی است که در صورت تحقق ظهور و بطون آن در تمام مراتب خود، به مثابه مرکبی رهوار سالک را تا نیل به اندیشه ای ناب و متعالی مدد می رساند و نمازگزار حقیقی،در این گذار روحانی، از مراتب و مقاماتی چون یقظه، توبه، تبتل، طهارت، ذکر، خشیت و معرفت محظوظ گشته، در سلوکی پویا به سرچشمه های حکمت و معرفت و اصل می گردد که ثمره ی آن، تنویر جان اندیشه و در پی آن، رشد ساحات فکری انسان و مظهر اسماء و صفات الهی شدن است.
نقش نماز در پیشگیری از انحرافات اجتماعی بسیار بالاست و این مطلب را جدا از این که به چشم در جامعه می توان ملاحظه کرد در منابع دینی و آثار ادبی نیز کاملا مشهود است.
نماز كشتي نجات است كه همه افراد یک جامعه را از طوفان آسیب¬ها و خيزابها عبور ميدهد و یکی از بهترین راه های پیشگیری و حتی درمان آسیب های اجتماعی و معضلات جامعه می¬باشد. آسیب هایی چون بی¬نظمی، ناهنجاری، قانون¬شکنی، خودکشی، طلاق و ... که در آسیب¬شناسی اجتماعی مورد مطالعه و بررسی قرار می¬گیرند. شناخت آسیب-های اجتماعی و راه های درمان و اصلاح آنان می¬تواند در اصلاح، فرد، خانواده و جامعه بسیار مؤثر باشد.